İtalya ve Hırvatistan öncülüğünde, Hürmüz Boğazı’ndaki kriz nedeniyle küresel gübre ve gıda tedarik zincirlerinde oluşan risklere karşı yeni bir uluslararası girişim başlatıldı. Birleşmiş Milletler kuruluşları ve 40 ülkenin katıldığı “Roma Koalisyonu”, özellikle gübre erişimi ve gıda güvenliğini korumayı hedefliyor.
Artan Orta Doğu gerilimi sonrası stratejik deniz yollarında yaşanan aksaklıkların, tarım ve gıda piyasalarında yeni bir küresel baskı dalgası oluşturabileceği belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı küresel tedarik zincirini tehdit ediyor
İtalya Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre girişim, İtalya Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani’nin başkanlığında düzenlenen uluslararası video konferans sonrası şekillendi.
Toplantıya Hırvatistan Dışişleri Bakanı Gordan Grlic Radman, BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Genel Direktörü Çü Dongyü ile 40 farklı ülkeden temsilciler katıldı.
Ortak bildiride, Orta Doğu’daki istikrarsızlığın Hürmüz Boğazı’na bağlı enerji, gübre ve gıda taşımacılığını ciddi biçimde tehdit ettiği vurgulandı.
Özellikle Afrika ve Akdeniz bölgesindeki ithalata bağımlı ülkelerin risk altında olduğu ifade edildi.
Gübre krizine karşı ortak hareket planı
“Roma Koalisyonu” kapsamında ülkelerin gübre tedarik zincirlerini çeşitlendirmesi, lojistik ağlarını güçlendirmesi ve bölgesel üretim kapasitesini artırması hedefleniyor.
Katılımcılar ayrıca:
- Üretici ve ithalatçı ülkeler arasında koordinasyon artırılması
- Tarım-gıda sistemlerine yatırım yapılması
- Stratejik deniz yollarının güvenliğinin korunması
- Gübre fiyatlarındaki oynaklığın azaltılması
konularında ortak çalışma yürütülmesi konusunda mutabakata vardı.
FAO’nun 28 Nisan’daki analizlerinde Körfez bölgesindeki olası kapanmaların küresel gıda güvenliği açısından büyük risk oluşturduğu belirtilmişti.
Avrupa yeni gıda krizinden endişeli
Avrupa ülkeleri, özellikle enerji ve gübre taşımacılığının büyük bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek uzun süreli aksaklıkların yeni bir maliyet krizi yaratmasından endişe ediyor.
Uzmanlara göre gübre fiyatlarında yaşanabilecek sert yükselişler, küresel tarım üretimini ve gıda enflasyonunu yeniden hızlandırabilir.
Son yıllarda enerji krizleri ve savaşlar nedeniyle kırılgan hale gelen tedarik zincirlerinin yeni bir şok dalgasına karşı savunmasız olduğu değerlendiriliyor.
MED9 hattı öne çıkıyor
“Roma Koalisyonu”, Akdeniz ülkelerinin oluşturduğu MED9 platformunun genişletilmiş bir adımı olarak görülüyor.
İtalya, Hırvatistan ve diğer Akdeniz ülkeleri, Avrupa ile Arap dünyası arasında ekonomik dayanıklılığı artıracak yeni bölgesel mekanizmalar oluşturmayı hedefliyor.
Diplomatik kaynaklar, girişimin ilerleyen dönemde enerji güvenliği ve kritik hammadde tedarikini de kapsayacak şekilde genişletilebileceğini belirtiyor.
Değerlendirme
Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim artık yalnızca enerji piyasalarını değil, küresel gıda güvenliğini de doğrudan etkileyen stratejik bir risk başlığına dönüşmüş durumda. “Roma Koalisyonu”, özellikle gübre krizinin tarım üretimini vurmasını önlemeye yönelik ilk büyük çok taraflı girişimlerden biri olarak dikkat çekiyor.
Önümüzdeki süreçte deniz taşımacılığındaki risklerin devam etmesi halinde gübre fiyatları, tarım maliyetleri ve küresel gıda enflasyonu yeniden piyasalardaki ana gündemlerden biri haline gelebilir.
